Þrjú ár eru liðin frá því að stríðsátök hófust milli RFS-hersveita og súdanska hersins auk bandamanna þeirra sem hófust 15. apríl 2023. Átökin hafa skapað mikla mannúðarneyð í Súdan en rúmlega 33 milljónir einstaklinga þurfa á aðstoð að halda. Niðurskurður á þróunaraðstoð setur í hættu verkefni sem takast á við alvarlegar heilsufarsógnir, þar á meðal vannæringu, kóleru, áföll og áverka.
Í lok árs 2025 ræddi Amnesty International við sjö frjáls félagasamtök sem ýmist veita beina þjónustu, eins og að dreifa eldsneyti til sjúkrahúsa eða styðja börn í Súdan sem hafa orðið fyrir kynferðisofbeldi, eða hafa eftirlit með mannréttindabrotum.
Öll samtökin sjö sögðu að ónægt fjármagn hefði truflað starfsemi þeirra. Annaðhvort höfðu þau neyðst til að segja upp öllu starfsfólki eða hluta þess. Sum þörfnuðust grunnlyfja eins og verkjalyfja og sýklalyfja. Fyrir ein samtök leiddi skortur á sýklalyfjum til erfiðra ákvarðana um forgang í þjónustu.
Önnur samtök greindu frá því að þau bráðvantaði orkuríkt fæðumauk sem er hannað fyrir alvarlega vannærð börn. Fæðumaukið dugar aðeins fyrir helming allra tilfellanna. . CARE International áætlar að um 80% af eldhúsum sem bjóða upp á mat fyrir fólk í neyð hafi lokað vegna niðurskurðar. Það gerir neyðina og vannæringuna enn meiri.
Konur og börn þjást einna mest
Vegna niðurskurðar hefur dregist verulega saman þjónusta fyrir þolendur kynferðisofbeldis, ofbeldi sem allir stríðsaðilar átakanna hafa framið. Ein baráttukona fyrir kvenréttindum sagði Amnesty International að grasrótarhreyfingar hefðu fengið lítið fjármagn fyrir lífsnauðsynlega þjónustu. Hún sagði að kynheilbrigðisþjónusta væri í upplausn og staða þolenda kynferðisofbeldis sem þjást af alvarlegum áverkum á kynfærum væri einstaklega erfið.
Börn og fatlað fólk eru hópar í mestri hættu. Mörg þeirra sem búa í flóttamannabúðum í Tsjad sögðu Amnesty International frá erfiðleikum sínum við að sækja menntun og heilsugæslu auk þess sem erfitt væri að fá hjólastóla og önnur nauðsynleg hjálpartæki.
Yagoub, 17 ára, hefur skerta hreyfigetu eftir að hann var skotinn í fótinn af RSF-hersveitum í þorpinu sínu í Norður-Darfúr og þarf að notast við hækjur. Hann sagðist ekki hafa efni á því að borga fyrir skurðaðgerð til að fjarlægja byssukúluna sem væri föst í líkama hans. Hann gat ekki sótt sér menntun því hann yrði að ganga 10-20 mínútur og getur ekki fengið hjálp til að komast í skólann.
Makawi, 15 ára drengur með skerta hreyfigetu, flúði Norður-Darfúr á baki ömmu sinnar. Án hjólastóls getur hann ekki farið um búðirnar í Tsjad þar sem hann býr núna. Það eru engin klósett eða sturtur nálægt tjaldinu þar sem hann býr með ömmu sinni. „Ef ég þarf á klósettið um nóttina er það nær ómögulegt.“ Makawi dreymir um að ganga í skóla en á erfitt með að mæta í skólann og kostnaðurinn er of mikill.
Ótryggt fjármagn
Það er flókið og erfitt starf fyrir frjáls félagasamtök sem veita heilbrigðisþjónustu í Súdan. Ótryggt fjármagn hefur gert það enn erfiðara. Samtökin sögðust þurfa að skipuleggja starfið marga mánuði fram í tímann þar sem bankakerfið hefur hrunið og erfitt er að tryggja samgöngur og öryggi.
Samkvæmt samhæfingarskrifstofu aðgerða Sameinuðu þjóðanna í mannúðarmálum (UNOCHA) minnkaði fjárframlag Bandaríkjanna fyrir áætlun um mannúðaraðstoð Sameinuðu þjóðanna í Súdan um helming á milli áranna 2024 og 2025. Aðeins náðist að fjármagna minna en 40% af því sem áætlað var frá öllum ríkjum.
„Þrátt fyrir harðnandi átök er mikilvægt að virða mannréttindi milljóna óbreyttra borgara, þar á meðal réttinn til fæðu, heilsu, húsnæðis, menntunar og vatns. Til að ná því er brýnt að ríki sem veita framlög tryggi næga alþjóðlega aðstoð til að sinna bráðnauðsynlegum grunnþörfum. Á sama tíma þarf að grípa til langtímaaðgerða eins og lækkunar skulda, þar á meðal skuldaniðurfellingar, til að Súdan geti sett hærri fjárhæðir í mikilvæga grunnþjónustu og vörur.“
Tigere Chagutah, framkvæmdastjóri fyrir austur- og suðurhluta Afríku.
Í áratugi hafa auðug lönd skuldbundið sig til að gefa 0,7% verga þjóðartekna í erlenda aðstoð og samkvæmt alþjóðlegum mannréttindastöðlum ber mörgum ríkjum skylda til að tryggja mannréttindi erlendis. Það ætti að þýða auka fjármagn til súdanskra mannúðarsamtaka svo þau geti brugðist við neyðarástandi í heilbrigðismálum.
Súdan, líkt og önnur lönd í langvarandi átökum sem eru háð aðstoð, þarf á því að halda að alþjóðasamfélagið bregðist við.