Alþjóðlegt

Þrátt fyrir að átökin hafi farið minnkandi er þetta enn alvarleg og viðkvæm staða fyrir óbreytta borgara. Bæði vopnahléin eru brothætt og eiga á hættu að rofna, sem setur milljónir einstaklinga í hættu. Bandaríkin og Íran halda áfram hótunum og árásum; í Líbanon halda átökin áfram og fólk er enn á flótta; óbreyttir borgarar í Íran standa frammi fyrir hættu vegna endurtekinna árása og banvænnar kúgunar.

Heimurinn stendur á barmi þess að nýtt og hættulegt tímabil hefjist þar sem valdamikil ríki, fyrirtæki og hreyfingar sem eru andsnúin réttindum, ráðast á alþjóðasamstarf, alþjóðalög og mannréttindi. Amnesty International varar við þessari þróun í nýútkominni ársskýrslu sinni um stöðu mannréttinda í heiminum. Til að þessi nýja heimsskipan nái ekki fótfestu verða ríki, alþjóðastofnanir og borgaralegt samfélag að hafna undanlátssemi í stjórnmálum til að komast hjá ófriði líkt og gerðist í aðdraganda seinni heimsstyrjaldarinnar.  

Þrjú ár eru liðin frá því að stríðsátök hófust milli RFS-hersveita og súdanska hersins auk bandamanna þeirra sem hófust 15. apríl 2023. Átökin hafa skapað mikla mannúðarneyð í Súdan en rúmlega 33 milljónir einstaklinga þurfa á aðstoð að halda. Niðurskurður á þróunaraðstoð setur í hættu verkefni sem takast á við alvarlegar heilsufarsógnir, þar á meðal vannæringu, kóleru, áföll og áverka.

Á innan við tíu mínútum réðst Ísrael á hundrað staði í Líbanon þar sem hundruð létu lífið og særðust. Árásirnar áttu sér stað 8. apríl sem var mannskæðasti dagurinn í síðustu lotu árása sem hófst 2. mars. Gerðar voru linnulausar loftárásir í suðurhluta Líbanon, í Beqaa-dalnum og á fjölmennum svæðum í Beirút, án nokkurrar viðvörunar. Sjúkrahús sendu frá sér neyðarkall til að óska eftir blóðgjöfum vegna gífurlegs fjölda særðra. Aðeins örfáum klukkustundum eftir að heimurinn fagnaði af varfærni fréttum af vopnahléi Bandaríkjanna og Ísrael við Íran varð staða óbreyttra borgara í Líbanon enn skelfilegri.

Draga verður til ábyrgðar þá aðila sem bera ábyrgð á skipulagningu og framkvæmd ólögmætrar árásar Bandaríkjanna á skóla í borginni Minab í Hormozgan-héraði í Íran þar sem 168 manns létust, þar á meðal rúmlega 100 börn.

Stigvaxandi átök eiga sér stað í Mið-Austurlöndum í kjölfar árása Bandaríkjanna og Ísraels á Íran, sem svaraði fyrir sig með hefndarárásum víðs vegar um svæðið. Amnesty International kallar eftir því að allir aðilar verndi óbreytta borgara, virði alþjóðleg mannúðarlög og stöðvi ólögmætar árásir eins og árásir af ásettu ráði, handahófskenndar árásir og óhóflegar árásir á óbreytta borgara og borgaralegar eignir.

Íbúar Súdan upplifa sig gleymda í vaxandi ofbeldi í landinu þar sem stríðandi fylkingar eiga sök á gríðarlegu mannfalli og eyðileggingu. Íbúarnir eru fastir í miðjum átökunum og hafa hvorki aðgang að mat, vatni né  heilbrigðisþjónustu. Skertur aðgangur að netinu þýðir að óbreyttir borgarar hafa engan aðgang að upplýsingum um öruggar flóttaleiðir eða hvar hægt er að finna lyf. Stríðandi fylkingar hafa háð stríð frá árinu 2023 og að mestu virt að vettugi mannréttindi og alþjóðleg mannúðarlög.

Íbúar Súdan upplifa sig gleymda í vaxandi ofbeldi í landinu þar sem stríðandi fylkingar eiga sök á gríðarlegu mannfalli og eyðileggingu. Íbúarnir eru fastir í miðjum átökunum og hafa hvorki aðgang að mat, vatni né  heilbrigðisþjónustu. Skertur aðgangur að netinu þýðir að óbreyttir borgarar hafa engan aðgang að upplýsingum um öruggar flóttaleiðir eða hvar hægt er að finna lyf. Stríðandi fylkingar hafa háð stríð frá árinu 2023 og að mestu virt að vettugi mannréttindi og alþjóðleg mannúðarlög.

Írönsk stjórnvöld hafa með öllu lokað á net- og fjarskiptasamband þar í landi allt frá 8. janúar 2026 í þeim tilgangi að leyna raunverulegu umfangi grófra mannréttindabrota og glæpa samkvæmt alþjóðalögum. Brot yfirvalda hafa verið framin í ofbeldisfullum aðgerðum gegn mótmælendum vítt og breitt um landið.  

Hernaðaraðgerðir bandarískra stjórnvalda í Venesúela undir forystu Donalds Trump Bandaríkjaforseta, sem leiddu til handtöku Nicolás Maduro og Cilia Flores, eru til marks um alvarlega ógn við mannréttindi íbúa landsins.

Í kjölfar nýafstaðins aðildarríkjaþings Alþjóðlega sakamáladómstólsins (ICC) kallar Amnesty International eftir því að ríki heims skuldbindi sig að tryggja alþjóðlegt réttlæti fyrir alla þolendur, bæði á hernumda svæðinu í Palestínu og í Ísrael, vegna stríðsglæpa, glæpa gegn mannúð og hópmorðs.