Þrátt fyrir miklar áskoranir í heiminum í dag verðum við enn og aftur vitni að mikilvægi mannréttindabaráttunnar. Víða um heim krafðist fólk ábyrgðar frá stjórnvöldum, réttlætis fyrir þolendur kynbundins ofbeldis og frelsis fyrir mannréttindafrömuði. Hér koma góðar fréttir á síðustu sex mánuðum ársins sem veita von og sýna mikilvægi mannúðar og samtakamáttar.

Á fyrstu sex mánuðum ársins hafa fyrirsagnir mótast af sögum um ótta, sundrung og hatur. Þrátt fyrir það hafa aðgerðasinnar um heim allan lagt sitt af mörkum til að halda voninni lifandi.

Marco Rubio utanríkisráðherra Bandaríkjanna tilkynnti á dögunum refsiaðgerðir gegn Fransescu Albanese sérstökum skýrslugjafa Sameinuðu þjóðanna. Þessar refsiaðgerðir voru tilkynntar aðeins nokkrum dögum eftir að hún gaf út nýja skýrslu þar sem greint var frá því hvernig fyrirtæki hafa hagnast á ólögmætu hernámi Palestínu, grimmilegri aðskilnaðarstefnu og hópmorði Ísraels á Gaza.

Bandarísk stjórnvöld beittu neitunarvaldi í öryggisráði Sameinuðu þjóðanna þann 4. júní gegn ályktun þar sem krafist er tafarlauss vopnahlés á Gaza, lausnar gísla og tafarlausrar og skilyrðislausrar afléttingar allra takmarkana á mannúðaraðstoð.

Okkar árlega herferð Þitt nafn bjargar lífi gekk vel árið 2024 þrátt fyrir að hún hafi verið minni í umsvifum en undanfarin ár. Á Íslandi söfnuðust 49.038 undirskriftir fyrir öll málin sem var aðeins meira en í fyrra ef miðað er við fjölda mála þar sem málin í ár voru níu en ekki tíu eins og undanfarin ár. Í heildina á heimsvísu var gripið til tæplega 4,7 milljóna aðgerða í 200 löndum og næstum 380 þúsund stuðningskveðjur voru skrifaðar til þolendanna til að sýna þeim stuðning á erfiðum tímum. 

Viktor Orbán forsætisráðherra Ungverjalands hefur boðið Benjamin Netanyahu forsætisráðherra Ísrael í heimsókn til Ungverjalands og stendur heimsóknin yfir næstu daga. Í nóvember 2024 gaf Alþjóðlegi sakamáladómstóllinn út handtökuskipun á hendur Benjamin Netanyahu forsætisráðherra Ísrael á grundvelli ákæra um stríðsglæpi og glæpi gegn mannúð.  

Í nýlegri úttekt vakti Mannréttindanefnd Sameinuðu þjóðanna (e. Human Rights Committee) athygli á áhyggjum sínum er varða mannréttindi á Íslandi, þar sem nefndin tók meðal annars undir áhyggjuefni sem sett voru fram í skriflegri skýrslu Amnesty International. Nefndin tók undir þrjú af fjórum lykilatriðum sem Amnesty International vakti sérstaklega athygli á og lagði til breytingar er varða útlendingalög, beitingu einangrunarvistar og lagaákvæði um eftirlit með aðgerðum lögreglu. 

Þrátt fyrir grafalvarlega stöðu mannréttinda víða um heim hefur það sannarlega sýnt sig að mannréttindabaráttan leiðir til jákvæðra breytinga. Sigrarnir eru margs konar. Breytingar eru gerðar á löggjöf sem bæta stöðu mannréttinda, einstaklingar sem eru ranglega fangelsaðir fá frelsi á ný og réttlæti nær fram að ganga. Hér má lesa um fjölmarga sigra frá seinni helmingi þessa árs, hvaðanæva að úr heiminum, sem ber að fagna. 

Amnesty International og stuðningsfólk okkar hefur átt þátt í að bjarga lífum, breyta lögum og vernda mannréttindi það sem af er árinu 2023. Árangur hefur náðst á ýmsum sviðum. Mannréttindasigrar í loftslagsmálum, tækni, fyrir hinsegin réttindi, réttindi flóttafólks, kvenréttindi, gegn dauðarefsingunni ásamt því að fangar sem hafa verið ranglega fangelsaðir hafa verið leystir úr haldi og stjórnvöld dregin til ábyrgðar.  

Helgina 24.-25. júní hélt ungliðahreyfing Íslandsdeildar Amnesty International mannréttindasmiðju fyrir ungt fólk á aldrinum 15 til 18 ára. Í smiðjunni, sem var haldin á Elliðavatnsbæ í Heiðmörk, lærðu þrettán ungmenni um skipulagningu aðgerða í þágu mannréttinda undir leiðsögn Árna Kristjánssonar ungliða- og aðgerðastjóra, Asks Hrafns Hannessonar forseta ungliðahreyfingarinnar og Írisar Bjarkar Ágústsdóttur forseta Háskólafélags Amnesty International.

„Evrópuþingið hefur sent skýr skilaboð þess efnis að það hafi í hyggju að tryggja þeim sem sætt hafa mannréttindabrotum af hálfu fyrirtækja réttlæti“, sagði Hannah Storey, ráðgjafi um stefnumál Amnesty International er varðar mannréttindi og viðskipti þegar Evrópuþingið greiddi atkvæði með tilskipun um  ábyrgð fyrirtækja á mannréttindum og umhverfinu.

Í tilefni af leiðtogafundi Evrópuráðsins sem haldinn er 16. og 17. maí  í Reykjavík kallar Amnesty International eftir því eftir því að gripið verði til aðgerða vegna fimm eftirfarandi atriða sem samtökin hafa fjallað um  seinustu vikur: sterkari vernd borgaralegra réttinda, verndun og styrking óháðra dómskerfa, viðnám við bakslagi í jafnrétti kynjanna, nýtt framtak til að auka áhrif Evrópuráðsins og að gerendur stríðsglæpa verði dregnir fyrir sjálfstæða, hlutlausa og sanngjarna dómstóla.