Samfélagið sem bakhjarl flóttafólks

Eitt af verk­efnum Íslands­deild­ar­innar er að þrýsta á íslensk stjórn­völd að taka upp hin svokölluðu „kanadísku leið“ í verndun flótta­fólks eða að samfé­lagið gerist bakhjarl flótta­fólks (Comm­unity Sponsorship) sem gefist hefur vel sérstak­lega þegar kemur að aðlögun flótta­fólks í nýjum heim­kynnum.

Þessi leið hefur einnig verið kynnt til sögunnar í öðrum löndum eins og Írlandi, Belgíu, Bretlandi, Þýskalandi, Nýja-Sjálandi og Argentínu. Þá eru önnur lönd einnig að skoða þessa leið eins og Finn­land og Sviss. Kanada var hins vegar fyrst ríkja til að kynna til sögunnar þessa leið til verndar flótta­fólki árið 1979 þegar fjöldi fólks flosnaði frá heim­ilum sínum í kjölfar Víet­nam­stríðsins. Síðan þá hafa rúmlega 300 þúsund flótta­menn komið til landsins fyrir tilstilli þess­arar leiðar. Á árunum 2015-2017 komu til dæmis yfir 40.000 sýrlenskir flótta­menn til landsins en þar af komu 14.274 í gegnum þessa leið.

Hvernig virkar ferlið?

Samfé­lagið sem bakhjarl flótta­fólks (e. Comm­unity Sponsorship) er ferli þar sem einstak­lingar úr hópi almennra borgara, hópar eða samfélög bjóðast til að gerast fjár­hags­legir bakhjarlar og stuðn­ings­að­ilar flótta­fólks í eigin landi yfir tilgreint tímabil, yfir­leitt í eitt til tvö ár í senn.

Flótta­fólkið hefur flest verið skrá­sett í flótta­manna­búðum Sameinuðu þjóð­anna og fengið viður­kennda stöðu sem slíkt en getur ekki nýtt sér vernd í því landi sem það er statt í hverju sinni. Í stað þess að ríkið haldi alfarið utan um endur­bú­setu flótta­fólksins í eigin landi koma sjálf­boða­liðar, einka­að­ilar eða samtök, að endur­bú­setu­ferlinu með því að leggja fram fjár­hags­að­stoð og annars konar aðstoð við að auðvelda móttöku og aðlögun flótta­fólksins að samfé­laginu.

 

Þannig myndu bakhjarlar safna tiltek­inni fjár­hags­upphæð fyrir t.d. kvóta­flótta­fjöl­skyldu, sjá um að finna fjöl­skyld­unni húsnæði, hjálpa til við að finna húsgögn og koma sér fyrir, fóta sig um í kerfinu, leita sér að atvinnu, finna nauð­synleg námskeið t.d. tungu­mála­nám­skeið, skrá sig í þau kerfi á vegum ríkisins sem þarf til að geta sótt nauð­synleg og sjálf­sögð rétt­indi eins og t.d nám og heil­brigð­is­þjón­ustu og almennt að aðstoða flótta­fólkið eftir þörfum. Stuðn­ings­að­ilar aðstoða flótta­fólkið frá upphafi, taka á móti því á flug­vell­inum.

Í Kanada þarf t.d. að safna 20.000 banda­ríkja­dala til að styðja við bakið á 4 manna flótta­manna­fjöl­skyldu. Fyrir­tæki taka þátt í þess­arri leið, kirkju­heildir og söfn­uðir, frjáls félaga­samtök, íþrótta­félög, háskóla­sam­félög og einstak­lingar sem eru tilbúnir að fjár­festa tíma sinn og fjár­muni til að aðstoða flótta­fólk til að aðlagast betur og fyrr samfé­laginu.

Áætlanir um stuðning einka­aðila eða samtaka eru mismun­andi eftir löndum og geta tekið til flótta­fólks sem sjálf­boða­lið­arnir hafa þegar kynnst eða flótta­fólks sem stjórn­völd úthluta viðkom­andi einka­aðila eða samtökum í gegnum Flótta­mannstofnun Sameinuðu þjóð­anna. Samfé­lagið sem bakhjarl flótta­fólks leysir þó aldrei ábyrgð stjórn­valda af hólmi.

Tengt efni

Í kvöld hlýddi ég á erindi sómalskrar stúlku sem flúði heimaland sitt eftir að hafa verið gefin til hjónabands 11 ára. Eftir áralanga leit að öruggu skjóli fann hún loks ró á Íslandi. Maður er meyr eftir kvöldið #Velkomin

@Maggiperan