Ársskýrsla Amnesty International, (e. „State of the World’s Human Rights“), um stöðu mannréttinda í 150 löndum lýsir ógn við áratuga vinnu við að byggja upp og efla algildi mannréttinda um allan heim.
Árið 2024 var mesti fjöldi aftaka á heimsvísu frá árinu 2015 þar sem rúmlega 1.500 aftökur áttu sér stað í 15 löndum. Þetta kemur fram í nýútkominni árlegri skýrslu Amnesty International um beitingu dauðarefsingarinnar í heiminum.
Mannréttindabaráttan leiðir til jákvæðra breytinga. Sigrarnir eru margs konar. Breytingar eru gerðar á löggjöf sem bæta stöðu mannréttinda, einstaklingar sem eru ranglega fangelsaðir fá frelsi á ný og réttlæti nær fram að ganga. Hér má lesa um fjölmarga sigra frá seinni helmingi ársins 2024 sem ber að fagna.
Ár hvert tekur fjöldi fólks um heim allan þátt í alþjóðlegri herferð Amnesty International, Þitt nafn bjargar lífi. Þetta er auðveld leið til þess að hafa mikil áhrif á einfaldan og aðgengilegan hátt. Það eina sem þarf að gera er að skrifa undir málin á vefsíðu Íslandsdeildar Amnesty International. Það er svona auðvelt að breyta heiminum til hins betra!
Amnesty International kallar eftir því í nýrri skýrslu að bílaframleiðendur greini og dragi úr hættum á neikvæðum áhrifum á mannréttindi í aðfangakeðju sinni vegna aukinnar eftirspurnar á heimsvísu eftir málmum í rafhlöður. Hætta er á þvinguðum brottflutningum, heilsutjóni vegna mengunar og að brotið sé á réttindum frumbyggja í þeim löndum sem grafa eftir þessum málmum eins og Lýðstjórnarlýðveldinu Kongó og á Filippseyjum. Skýrslan sýnir að helstu framleiðendur rafmagnsbíla hafi ekki getað sýnt fram á að unnið sé að því að draga úr hættu á brotum á mannréttindum í aðfangakeðju þeirra.
Taktu þátt í árlegri og alþjóðlegri herferð Amnesty International, Þitt nafn bjarrgar lífi. Skrifaðu undir níu áríðandi mál einstaklinga eða hópa sem beittir eru alvarlegum órétti.
Yfirvöld og fyrirtæki eru óðum að þróa vopn með aukinni sjálfstýringu þar sem ný tækni og gervigreind eru notuð. Drónar og önnur háþróuð vopn eru þróuð til að taka ákvarðanir og velja skotmörk án atbeina nokkurrar manneskju. Slík “drápsvélmenni” gætu verið notuð í átökum, við löggæslu eða landamæravörslu.
Stærstu vopnaflutningalönd heims brjóta enn og aftur á reglum vopnaviðskiptasamningsins með ólögmætum vopnaflutningum sem veldur átakanlegu mannfalli á átakasvæðum eins og í Súdan, Myanmar og á hernumdu svæðunum í Palestínu, sérstaklega Gaza, segir Amnesty International þegar liðin eru rúm tíu ár frá samþykkt samningsins.
Fólk í vændi er í aukinni hættu á að sæta margvíslegum mannréttindabrotum, þar á meðal nauðgunum, ofbeldi, kúgun og mismunun. Alltof oft nýtur það engrar eða mjög takmarkaðrar verndar í lögum og hefur litla möguleika á að fá úrlausn mála sinna.
Fjölmargir mannréttindasigrar náðust á fyrstu sex mánuðum ársins þar sem Amnesty International lagði sitt lóð á vogaskálarnar. Fólk sem var ranglega fangelsað var leyst úr haldi, lög voru betrumbætt og réttlæti náði fram að ganga. Allt mikilvægir sigrar sem skipta máli. Stuðningsfólk um allan heim greip til aðgerða og sýndi fram á að samtakamátturinn hefur áhrif.
Dauðarefsingin er grimmileg, ómannúðleg og niðurlægjandi refsing. Hún er brot á réttinum til lífs og á ekki að fyrirfinnast í réttarkerfi nútímans. Allir einstaklingar hafa rétt til að lifa, það eru mannréttindi sem gilda um alla, hvort sem þeir eru sekir um glæpi eða ekki. Í sumum löndum er fólk dæmt til dauða fyrir brot tengd vímuefnum sem eru brot á alþjóðalögum, í öðrum löndum brot gegn öryggi ríkis og morð.
Fjöldi aftaka rauk upp árið 2023 en á árinu var fjöldi aftaka sá mesti í næstum áratug. Ástæðan er veruleg aukning í Miðausturlöndum. Þetta kemur fram í nýútgefinni skýrslu Amnesty International um beitingu dauðarefsingarinnar á heimsvísu árið 2023. Í heildina fóru fram 1.153 aftökur á árinu að undanskildum þeim aftökum sem áttu sér stað í Kína sem eru taldar skipta þúsundum. Þetta er rúmlega 30% aukning frá árinu 2022.