Ár hvert tekur fjöldi fólks um heim allan þátt í alþjóðlegri herferð Amnesty International, Þitt nafn bjargar lífi. Þetta er auðveld leið til þess að hafa mikil áhrif á einfaldan og aðgengilegan hátt. Það eina sem þarf að gera er að skrifa undir málin á vefsíðu Íslandsdeildar Amnesty International. Það er svona auðvelt að breyta heiminum til hins betra!
Amnesty International kallar eftir því í nýrri skýrslu að bílaframleiðendur greini og dragi úr hættum á neikvæðum áhrifum á mannréttindi í aðfangakeðju sinni vegna aukinnar eftirspurnar á heimsvísu eftir málmum í rafhlöður. Hætta er á þvinguðum brottflutningum, heilsutjóni vegna mengunar og að brotið sé á réttindum frumbyggja í þeim löndum sem grafa eftir þessum málmum eins og Lýðstjórnarlýðveldinu Kongó og á Filippseyjum. Skýrslan sýnir að helstu framleiðendur rafmagnsbíla hafi ekki getað sýnt fram á að unnið sé að því að draga úr hættu á brotum á mannréttindum í aðfangakeðju þeirra.
Taktu þátt í árlegri og alþjóðlegri herferð Amnesty International, Þitt nafn bjarrgar lífi. Skrifaðu undir níu áríðandi mál einstaklinga eða hópa sem beittir eru alvarlegum órétti.
Yfirvöld og fyrirtæki eru óðum að þróa vopn með aukinni sjálfstýringu þar sem ný tækni og gervigreind eru notuð. Drónar og önnur háþróuð vopn eru þróuð til að taka ákvarðanir og velja skotmörk án atbeina nokkurrar manneskju. Slík “drápsvélmenni” gætu verið notuð í átökum, við löggæslu eða landamæravörslu.
Stærstu vopnaflutningalönd heims brjóta enn og aftur á reglum vopnaviðskiptasamningsins með ólögmætum vopnaflutningum sem veldur átakanlegu mannfalli á átakasvæðum eins og í Súdan, Myanmar og á hernumdu svæðunum í Palestínu, sérstaklega Gaza, segir Amnesty International þegar liðin eru rúm tíu ár frá samþykkt samningsins.
Fólk í vændi er í aukinni hættu á að sæta margvíslegum mannréttindabrotum, þar á meðal nauðgunum, ofbeldi, kúgun og mismunun. Alltof oft nýtur það engrar eða mjög takmarkaðrar verndar í lögum og hefur litla möguleika á að fá úrlausn mála sinna.
Fjölmargir mannréttindasigrar náðust á fyrstu sex mánuðum ársins þar sem Amnesty International lagði sitt lóð á vogaskálarnar. Fólk sem var ranglega fangelsað var leyst úr haldi, lög voru betrumbætt og réttlæti náði fram að ganga. Allt mikilvægir sigrar sem skipta máli. Stuðningsfólk um allan heim greip til aðgerða og sýndi fram á að samtakamátturinn hefur áhrif.
Dauðarefsingin er grimmileg, ómannúðleg og niðurlægjandi refsing. Hún er brot á réttinum til lífs og á ekki að fyrirfinnast í réttarkerfi nútímans. Allir einstaklingar hafa rétt til að lifa, það eru mannréttindi sem gilda um alla, hvort sem þeir eru sekir um glæpi eða ekki. Í sumum löndum er fólk dæmt til dauða fyrir brot tengd vímuefnum sem eru brot á alþjóðalögum, í öðrum löndum brot gegn öryggi ríkis og morð.
Fjöldi aftaka rauk upp árið 2023 en á árinu var fjöldi aftaka sá mesti í næstum áratug. Ástæðan er veruleg aukning í Miðausturlöndum. Þetta kemur fram í nýútgefinni skýrslu Amnesty International um beitingu dauðarefsingarinnar á heimsvísu árið 2023. Í heildina fóru fram 1.153 aftökur á árinu að undanskildum þeim aftökum sem áttu sér stað í Kína sem eru taldar skipta þúsundum. Þetta er rúmlega 30% aukning frá árinu 2022.
Okkar árlega og alþjóðlega herferð, Þitt nafn bjargar lífi, fór fram í lok árs 2023 líkt og fyrri ár. Herferðin gekk vel á Íslandi sem og um heim allan. Vakin var athygli á tíu málum þolenda mannréttindabrota víðs vegar um heiminn. Á Íslandi söfnuðust yfir 50 þúsund undirskriftir og stuðningskveðjur. Á heimsvísu var gripið til 5.828.323 aðgerða fyrir málin tíu með ýmsum hætti í 63 löndum. Það eru 500 þúsund fleiri aðgerðir en árið áður.
Amnesty International varar við aðsteðjandi ógn og vendipunkti í alþjóðalögum mitt í svívirðilegum lagabrotum ríkisstjórna og fyrirtækja.
Þrátt fyrir grafalvarlega stöðu mannréttinda víða um heim hefur það sannarlega sýnt sig að mannréttindabaráttan leiðir til jákvæðra breytinga. Sigrarnir eru margs konar. Breytingar eru gerðar á löggjöf sem bæta stöðu mannréttinda, einstaklingar sem eru ranglega fangelsaðir fá frelsi á ný og réttlæti nær fram að ganga. Hér má lesa um fjölmarga sigra frá seinni helmingi þessa árs, hvaðanæva að úr heiminum, sem ber að fagna.