Vernd flóttafólks á Íslandi

Ísland er, ásamt 146 öðrum þjóðum, aðili að alþjóða­samn­ingi um rétt­ar­stöðu flótta­manna frá 1951.

Ríki, sem eru aðilar að bókun­inni, skuld­binda sig til að beita efnisákvæðum samn­ingsins um flótta­menn, eins og þeir eru skil­greindir í samn­ingnum. Með aðild að samn­ingnum samþykkir Ísland skil­grein­ingu samn­ings Flótta­manna­stofn­unar Sameinuðu Þjóð­anna (UNHCR) á hugtakinu flótta­maður og fylgir reglum samn­ingsins.

Flótta­manna­stofnun Sameinuðu þjóð­anna (e. Office of the United Nations High Comm­issi­oner for Refu­gees – UNHCR) var sett á lagg­irnar 1. janúar 1951 á grund­velli ákvörð­unar alls­herj­ar­þings Sameinuðu þjóðanna.

Flótta­menn, sem eru skrá­settir í flótta­manna­búðum stofn­un­ar­innar og hafa fengið viður­kennda stöðu sem slíkir, geta stundum ekki nýtt sér vernd í því landi sem þeir eru staddir hverju sinni, og það er því oft mat Flótta­manna­stofn­un­ar­innar, að nauð­syn­legt sé að flytja þá til annars lands. Þegar svo er biðla Sameinuðu þjóð­irnar til aðild­ar­ríkja samn­ingsins að taka við þessum einstak­lingum og veita þeim vernd samkvæmt ákvæðum samn­ingsins.

Þessir flótta­menn eru oft nefndir „kvóta­flótta­menn“, þ.e. „resett­lement refu­gees“. Grein­ar­munur er gerður á þeim og ,,samn­ings“-flóttamönnum (e. Convention refu­gees) sem fá viður­kenn­ingu á stöðu sinni sem flótta­menn eftir hælis­leit í móttök­ulandinu. Kvóta­flótta­menn þurfa ekki að ganga í gegnum sama ferli og hælis­leit­endur heldur er þeim veitt viður­kenning á stöðu þeirra sem flótta­menn við komuna til landsins og njóta þeir mun ríkari rétt­inda heldur en hælis­leit­endur og þeir sem fá hæli af mann­úð­ar­ástæðum.

Með lögum um útlend­inga nr. 96/2002  var nýju ákvæði bætt inn í lögin. Er það heim­ildin til þess að veita dval­ar­leyfi af mann­úð­ar­ástæðum. Í 2. mgr. 45. gr nýju útlend­ingalag­anna er kveðið á um að Útlend­inga­stofnun sé skylt að kanna hvort hælis­leit­enda, sem ekki telst flótta­maður í skiln­ingi flótta­manna­samn­ings Sameinuðu þjóð­anna, skuli veitt dval­ar­leyfi af mann­úð­ar­ástæðum í samræmi við 2. mgr. 11. gr. laga nr 96/2002.

Samkvæmt 1. mgr. 33. gr. flótta­manna­samn­ingsins er óheimilt að endur­senda hælis­leit­enda eða flótta­mann til síns heima, eða til annars ríkis, ef ljóst er að þeir eigi á hættu að verða fyrir pynd­ingum, lífláti eða annarri ómann­úð­legri meðferð. Þetta ákvæði er lögfest í 45. gr. laga um útlend­inga nr. 96/2002.

Tengt efni

Í kvöld hlýddi ég á erindi sómalskrar stúlku sem flúði heimaland sitt eftir að hafa verið gefin til hjónabands 11 ára. Eftir áralanga leit að öruggu skjóli fann hún loks ró á Íslandi. Maður er meyr eftir kvöldið #Velkomin

@Maggiperan