Í kjölfar umræðu í samfélaginu um brottvísanir barna til Grikklands vill Íslandsdeild Amnesty International koma eftirfarandi yfirlýsingu á framfæri. Nú eru 75 ár síðan Mannréttindayfirlýsing Sameinuðu þjóðanna var samþykkt. Í fjórtándu grein hennar segir: „Rétt skal mönnum vera að leita og njóta griðlands erlendis gegn ofsóknum.“ Réttur flóttamanna er tryggður í alþjóðasamningum og er þeirra mikilvægastur flóttamannasamningur Sameinuðu þjóðanna frá árinu 1951. Þá ber að nefna að íslensk stjórnvöld fullgiltu Barnasáttmálann árið 1992 og lögfestu árið 2013.

Pakistönsk yfirvöld tilkynntu þann 3. október 2023 ákvörðun sína um að vísa óskráðu afgönsku flóttafólki úr landi fyrir 1. nóvember. Slík ákvörðun brýtur gegn alþjóðaskuldbindingum Pakistan.

Hádegishlé er ný fundaröð Íslandsdeildar Amnesty International um fjölbreyttar hliðar mannréttinda. Fundirnir eru haldnir í hádeginu, frá kl. 12:05-13:00, alla miðvikudaga í september á skrifstofu Íslandsdeildarinnar í Þingholtsstræti 27, og eru opnir almenningi. Einstaklingar með reynslu af ólíkum sviðum mannréttinda deila þekkingu sinni með gestum og svara spurningum eftir erindið. Það verða léttar veitingar í boði og heitt á könnunni.

Sögulega stór hópur félagasamtaka stóð í síðustu viku saman að neyðarfundi til að ræða þá mannúðarkrísu sem upp er komin með framkvæmd nýrra útlendingalaga sem sviptir hóp fólks allri þjónustu.

Tutt­ugu og þrjú fé­laga­sam­tök á Íslandi, þar á meðal Íslandsdeild Amnesty International, hafa sent frá sér sameiginlega yfirlýsingu vegna þeirrar alvarlegu stöðu sem komin er upp í málefnum fólks á flótta sem vís­að hef­ur ver­ið úr allri þjón­ustu op­inberra að­ila á Íslandi.

Amnesty International og stuðningsfólk okkar hefur átt þátt í að bjarga lífum, breyta lögum og vernda mannréttindi það sem af er árinu 2023. Árangur hefur náðst á ýmsum sviðum. Mannréttindasigrar í loftslagsmálum, tækni, fyrir hinsegin réttindi, réttindi flóttafólks, kvenréttindi, gegn dauðarefsingunni ásamt því að fangar sem hafa verið ranglega fangelsaðir hafa verið leystir úr haldi og stjórnvöld dregin til ábyrgðar.  

Allherjarinnrás Rússlands í Úkraínu árið 2022 leiddi af sér fjölda stríðsglæpa, orsakaði orku- og matvælakrísu á heimsvísu og gróf enn frekar undan veikbyggðu fjölþjóðakerfi. Innrásin afhjúpaði jafnframt hræsni vestrænna ríkja sem brugðust hart við árás Rússlands en létu óátalin eða voru samsek um gróf mannréttindabrot annars staðar. Þetta kemur meðal annars fram í ársskýrslu Amnesty International um stöðu mannréttindamála í heiminum.

Íslandsdeild Amnesty International fordæmir brottvísanir íslenskra stjórnvalda á umsækjendum um alþjóðlega vernd sem þegar hafa fengið stöðu sína viðurkennda í Grikklandi. Deildin harmar hina ómannúðlegu og vanvirðandi meðferð stjórnvalda gagnvart þessum viðkvæma hópi umsækjenda um alþjóðlega vernd sem sviptur var frelsi sínu og þvingaður úr landi aðfaranótt 3. nóvember sl.

Nú liggur fyrir að Jón Gunnars­son, dóms­mála­ráð­herra, muni leggja fram frum­varp um breytingar á lögum um út­lendinga í fimmta sinn á haust­þingi Al­þingis og mun frum­varpið vera eitt af fyrstu þing­málunum.

Íranskar og tyrkneskar öryggissveitir hafa ítrekað þvingað afganskt fólk til að snúa aftur til Afganistan þegar það reynir að fara yfir landamærin í leit að öryggi. Meðal aðferða er að skjóta í átt að fólkinu. Þetta kemur fram í nýrri skýrslu Amnesty International, „They don’t treat us like humans“. Einnig er greint frá fjölda tilfella, einkum á írönskum landamærum, þar sem öryggissveitir skutu á fólk þegar það klifraði yfir veggi eða skreið undir grindverk.

Sam­kvæmt upp­lýs­ingum frá Útlend­inga­stofnun eru 197 manns á lista sem á að vísa úr landi á næstu dögum. Flestum þeirra verði vísað til Grikklands en að fjölskyldur með börn fái að vera um kyrrt. Í tilefni þessa telur deildin ástæðu til að senda íslenskum yfirvöldum eftirfarandi yfirlýsingu.  

Alþingi hefur nú lokið fyrstu umræðu um frumvarp dómsmálaráðherra um breytingar á útlendingalögum. Frumvarpið er nú endurflutt í fjórða sinn en í örlítið breyttri mynd frá því frumvarpi sem birt var til umsagnar í Samráðsgátt í lok janúar sl. Endurtekið hefur komið fram fjöldi umsagna um efni frumvarpsins og því ljóst að það er mjög umdeilt. Eftirtaldir aðilar lýsa því yfir áhuga og vilja á því að koma á samráði og samvinnu um mótun laga í málaflokknum.