Árásir gegn fjölmiðlafólki og gagnrýnendum stjórnvalda vegna viðbragða við kórónuveirufaraldrinum hindra að hægt sé að takast á við hann. Amnesty International varar við ritskoðun á mikilvægum upplýsingum um faraldurinn um heim allan og kallar eftir því að stjórnvöld setji lýðheilsu í forgang fram yfir verndun orðspors síns.

Íslandsdeild Amnesty International kynnir með stolti fyrsta fulltrúa deildarinnar í Global Youth Collective, alþjóðlegu ungmennaráði Amnesty International. Þórhildur Elísabet Þórsdóttir var valin í byrjun maí sem fulltrúi okkar í ráðinu. Hún hefur verið meðlimur ungliðahreyfingar Íslandsdeildarinnar um langt skeið og sinnt þar ýmsum sjálfboðaliða- og aðgerðastörfum. Hún var formaður stjórnar ungliðahreyfingarinnar frá 2016 til 2019, verið fulltrúi deildarinnar á ráðstefnum og fundum erlendis og stofnaði Háskólafélag Amnesty í Háskóla Íslands ásamt öðrum haustið 2018. Þórhildur situr nú í aðalstjórn Íslandsdeildarinnar og er jafnframt yngsti stjórnarmeðlimurinn en hún var aðeins 19 ára þegar hún var kosin í stjórnina í mars 2019.

Þann 17. apríl heyrði Jani Silva sex byssuskot í um 30 metra fjarlægð frá heimili sínu í Puerto Asís í suðvesturhluta Kólumbíu. Fimm dögum síðar heyrði hún þrjú byssuskot, þá í um 50 metra fjarlægð frá heimili sínu. Þessi tvö atvik áttu sér stað eftir að frjálsu félagasamtökin Inter-Ecclesiastical Commission of Justice and Peace fengu upplýsingar um fyrirhugað morð á Jani í lok mars.

Fram kemur í ársskýrslu Amnesty International fyrir árið 2019 að mótmælendur í Afríku sunnan Sahara hafi barist fyrir réttindum sínum gegn átökum og kúgun þrátt fyrir hættu á skotárásum eða barsmíðum. Í skýrslunni er greint frá mótmælum og harkalegum viðbrögðum stjórnvalda, mannréttindabrotum og átökum víðsvegar á svæðinu. Herjað var á aðgerðasinna og fjölmiðlafólk og þúsundir óbreyttra borgara þjáðust vegna átaka.

Á meðan margir halda sig heima fyrir í einangrun, sóttkví eða vegna yfir­stand­andi samkomubanns þá reiðir fólk sig mun meira á síma, fartölvur og önnur fjarskiptatæki til að halda sambandi.

Þann 18. apríl 2020 voru 15 leiðtogar og aðgerðasinnar handteknir fyrir ólöglega samkomu sem átti sér stað sex mánuðum áður. Þetta er nýjasta dæmið um hvernig lögreglan reiðir sig á óskýr lög um allsherjarreglu sem voru mikið notuð árið 2019 til að koma í veg fyrir fjölmenn og friðsæl mótmæli. Þessar handtökur eru þungt högg fyrir tjáningarfrelsið í Hong Kong.

Sádi-Arabía framkvæmdi fleiri aftökur árið 2019 en þau höfðu gert í tvo áratugi þar á undan en heildarfjöldi aftaka í heiminum hefur þó farið lækkandi á sama tíma samkvæmt árlegri skýrslu Amnesty International um dauðarefsinguna. Aftökur í Sádi-Arabíu voru 184 í fyrra en það er mesti fjöldi aftaka á einu ári sem Amnesty International hefur skráð þar í landi í tvo áratugi.

Þann 11. mars 2020 lýsti Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin því yfir að kórónuveirufaraldurinn væri orðinn að heimsfaraldri og skoraði á ríki heims að grípa til brýnna aðgerða til að bregðast við honum. Flest ríki Evrópu hafa gripið til harðra aðgerða í tilraun sinni til að stöðva útbreiðslu kórónuveirufaraldursins og takast á við aukið álag á heilbrigðiskerfið.

Samkvæmt ársskýrslu Amnesty International um mannréttindi í Evrópu og Mið-Asíu fyrir árið 2019 fólust helstu mannréttindabrotin í tilraunum til að draga úr sjálfstæði dómskerfisins til að forðast ábyrgðarskyldu og að brjóta á bak aftur mótmæli.

„Líf okkar eru í hættu vegna þess að hér hefur fólk greinst með kórónuveiruna og það er ekkert sem við getum gert. Við höfum engar leiðir til að verjast. Þetta er tifandi tímasprengja. Við biðjum fyrir því að einhver geri eitthvað,” segir trans konan Kelly Gonzales sem hefur verið í varðhaldi á vegum innflytjendaeftirlits Bandaríkjanna í tvö og hálft ár.

Samstaða er mikilvæg á þessum óvissutímum þegar kórónuveirufaraldurinn geisar. Á tímum sem þessum er mikilvægt að horfa á það jákvæða og sjá hverju samtakamátturinn getur áorkað. Á síðustu mánuðum hafa ýmsir sigrar unnist í mannréttindabaráttunni. Það er mikilvægt að fagna hverjum sigri og ekki síst núna þegar kvíðinn og óttinn er skammt undan. Hér eru 20 sigrar sem sýna fram á samtakamáttinn í mannréttindabaráttunni. Fjölmargir aðgerðasinnar hafa verið leystir úr haldi, löggjöfum hefur verið breytt í þágu mannréttinda og dómar mildaðir.

Yfir 100 félagasamtök hafa sent frá sér sameiginlega yfirlýsingu þar sem skorað er á ríkisstjórnir heims að bregðast ekki við kórónuveirufaraldrinum með auknu stafrænu eftirliti nema að uppfylltum ákveðnum skilyrðum.