Þeir sem berjast fyrir mannréttindum eru í mikilli hættu víðssvegar um heiminn. Borgaralegt samfélag liggur undir árás og það blasir við mannréttinda-neyðartilfelli. Þó að það sé ekki nýtt að ríki gagnrýni og ráðist gegn þeim sem benda á mannréttindabrot er stærðargráðan orðin allt önnur. Á þessum tímum upplifum við vaxandi andúð gegn mannréttindum frá valdhöfum. Bæði starf og starfsfólk Amnesty út um allan heim hefur orðið fyrir árásum. Áreitni að hálfu ríkisstjórna, varðhald að geðþótta, ólöglegt eftirlit, jafnvel morð eru dæmi um brögð sem ríki beita til að þagga niður í þeim sem berjast fyrir mannréttindum.

Árið 2020 hefur verið erfitt ár en þrátt fyrir það hafa mannréttindasigrar náð fram að ganga sem ber að fagna. Starf Amnesty International ber árangur með ýmsum hætti. Einstaklingar hafa verið leystir úr haldi, ákærur felldar niður, réttlæti náðst, breytingar gerðar á lögum til hins betra og fyrirtæki tekið ábyrgð á starfsemi sinni. Þetta er meðal sigra sem ber að fagna á þessu ári. Smelltu hér til að sjá aðrar góðar fréttir á árinu.

Morðið á Georg Floyd í haldi lögreglu beindi sjónum að sögulegum og kerfisbundnum kynþáttafordómum sem enn ríkja, ekki einungis í Bandaríkjunum heldur um heim allan. Amnesty International ákvað í kjölfarið að líta inn á við og kanna hvort uppbygging og starfsemi aðalstöðva samtakanna, sem eiga sér næstum 60 ára sögu, viðhaldi óafvitandi rótgrónum kynþáttafordómum.

Íslandsdeild Amnesty International, í samstarfi við hóp íslensks listafólks, hefur gefið út litabókina LITUM FYRIR MANNRÉTTINDI.

Kveðið er á um rétt til bestu mögulegu geðheilsu í alþjóðalögum en raunin er sú að á heimsvísu eru fáir sem hafa aðgang að góðri geðheilbrigðisþjónustu. Kórónuveirufaraldurinn hefur gert vandamálið enn stærra. Í nýlegri könnun Alþjóðaheilbrigðisstofnunarinnar kom í ljós að aðgengi að geðheilbrigðisþjónustu er takmarkað eða ekkert.

Það sem árið 2020 hefur kennt okkur er hversu nauðsynlegir netheimar eru fyrir félagsleg tengsl og samskipti. Netþjónustur eins og Facebook og Google voru líflína okkar þegar heimsfaraldurinn skall á og gerðu okkur kleift að eiga í samskiptum við fjölskyldu og vini, sinna vinnu og námi að heiman ásamt því að vera okkar helsti staður til að leita að upplýsingum um mál tengd heilsu okkar. Ný heimildarmynd á Netflix „The Social Dilemma“ sýnir fram á að þessar netþjónustur hafa þó kostað okkur ákveðin mannréttindi, þar á meðal geðheilsuna.

Ný skýrsla Amnesty International sem kom út í ágúst 2020 greinir frá þeim hættum sem mannréttindafrömuðir standa frammi fyrir á tímum kórónuveirufaraldursins. Hræsni stjórnvalda í löndum eins og Egyptalandi, Indlandi, Íran og Tyrklandi kemur berlega í ljós þegar samviskufangar þjást í fangaklefum við hörmulegar aðstæður á sama tíma og stjórnvöld kynna til leiks aðgerðir um að leysa fanga úr haldi vegna faraldursins.

Amnesty International hefur greint smitrakningarforrit á tímum kórónuveirufaraldursins í Evrópu, Mið-Austurlöndum og Norður-Afríku, þar á meðal á Íslandi. Niðurstöður sýna að smitrakningarforrit stjórnvalda í Barein, Kúveit og Noregi séu þau alræmdustu er kemur að altæku eftirliti.

Það er engin auðveld lausn við kórónuveirufaraldrinum. Það er þó skýrt hvaða viðbrögð eru ekki viðeigandi. Sum stjórnvöld hafa brugðist við faraldrinum á ótrúlegan hátt sem einkennist af hentistefnu, furðulegum vísindum og algjörri vanvirðingu gagnvart mannréttindum.

Árásir gegn fjölmiðlafólki og gagnrýnendum stjórnvalda vegna viðbragða við kórónuveirufaraldrinum hindra að hægt sé að takast á við hann. Amnesty International varar við ritskoðun á mikilvægum upplýsingum um faraldurinn um heim allan og kallar eftir því að stjórnvöld setji lýðheilsu í forgang fram yfir verndun orðspors síns.

Á meðan margir halda sig heima fyrir í einangrun, sóttkví eða vegna yfir­stand­andi samkomubanns þá reiðir fólk sig mun meira á síma, fartölvur og önnur fjarskiptatæki til að halda sambandi.

Sádi-Arabía framkvæmdi fleiri aftökur árið 2019 en þau höfðu gert í tvo áratugi þar á undan en heildarfjöldi aftaka í heiminum hefur þó farið lækkandi á sama tíma samkvæmt árlegri skýrslu Amnesty International um dauðarefsinguna. Aftökur í Sádi-Arabíu voru 184 í fyrra en það er mesti fjöldi aftaka á einu ári sem Amnesty International hefur skráð þar í landi í tvo áratugi.